Algoritmalardan köy yaşamına: Bir yazılımcının doğaya uzanan dönüşüm hikayesi

Bir zamanlar matematik, yazılım ve bilgi işlem alanında kariyer yapan Nurhayat Varol, emekliliğin ardından yaşam rotasını tamamen değiştirdi. Dijital dünyanın merkezinde geçen yılların ardından doğaya yönelen Varol, Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı Ürünlü Mahallesi’nde yeni bir hayat kurdu.

YAZILIM DÜNYASINDAN DAĞ KÖYÜNE

1983 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü’nden mezun olan Varol, uzun yıllar yazılım ve bilgi işlem alanında çalıştıktan sonra 2006 yılında emekli oldu. Teknolojinin hızla geliştiği bir dönemin tam merkezinde bulunan Varol, şehir hayatını geride bırakarak doğayla uyumlu bir yaşamı tercih etti.

Bir kültür köyü çalıştayı kapsamında tanıştığı Ürünlü Mahallesi, onun için bir dönüm noktası oldu. Doğanın etkisiyle yaşam tercihlerini yeniden şekillendiren Varol, 2009 yılında yıkılmak üzere olan bir köy evini restore ederek burada yaşamaya başladı.

ÜRETİM ODAKLI KÖY YAŞAMI

Şehir yaşamının tüketim alışkanlıklarından uzaklaşan Varol, köyde tamamen üretime dayalı bir yaşam biçimi benimsedi. Kullanılmayan kumaş parçalarını kırkyama tekniğiyle yeniden değerlendiren sanatçı, geleneksel el işçiliğini modern tasarımlarla birleştiriyor.

Eski bir ahırı sanat galerisine dönüştüren Varol, fotoğraf, belgesel ve enstalasyon çalışmalarını da bu alanda sürdürüyor.

“ALGORİTMALAR GÖRÜNMEZ BİR GÜÇ”

Varol, köy yaşamına yönelişinin yalnızca doğaya dönüş değil, aynı zamanda dijital çağın etkilerine yönelik bir sorgulama olduğunu belirtiyor. Dijital dünyanın birey üzerindeki görünmez etkilerini eleştiren sanatçı, algoritmaların insan davranışlarını şekillendirdiğini savunuyor.

“Bugün ne okuyacağımıza, hangi habere ulaşacağımıza kadar karar veren algoritmalarla kuşatılmış durumdayız” diyen Varol, sistemin en doğruyu değil en çok kazandıranı öne çıkardığını ifade ediyor.

DİJİTAL DÜNYAYA SANATSAL ELEŞTİRİ

“Algoritmik Dünya” adlı çalışmasında dijital platformların birey üzerindeki etkilerini inceleyen Varol, sosyal medya ve teknoloji şirketlerinin kullanıcı davranışlarını ekonomik ve politik güce dönüştürdüğünü dile getiriyor.

Varol, algoritmaların yalnızca teknik bir araç değil, aynı zamanda toplumsal yönlendirme mekanizması haline geldiğini vurguluyor.

SANATTAN ENSTALASYONA UZANAN ÜRETİM

Teknoloji ve insan ilişkisini sanatla yorumlayan Varol, 2013 yılında kablolarla hazırladığı fotoğraf sergisiyle başladığı süreci, bakır tellerle oluşturduğu enstalasyonlarla sürdürdü. Lif sanatından ilham alan sanatçı, tığ ile ördüğü bakır tellerle özgün eserler üretiyor.

“Varoluş 1”, “Varoluş 2” ve “Kuşatılmış” adlı eserlerinde bireyin dönüşümünü ve görünmezleşmesini ele alan Varol, geleneksel kültürün kaybına da dikkat çekiyor.

“ALGORİTMİK DÜNYA” BİENALDE SERGİLENİYOR

Haziran 2024 ile Nisan 2026 arasında tamamlanan “Algoritmik Dünya” enstalasyonu, 3 metre yüksekliği ve 11 metre çapıyla dikkat çekiyor. Yaklaşık iki yıllık bir çalışmanın ürünü olan eser, insanlığın dijital sistemler karşısındaki konumunu sorguluyor.

“Algoritmik Dünya”, “Tenden Tele” ve “Kuşatılmış” eserleri, 7 Mayıs–3 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlenen Kapadokya Bienali kapsamında sanatseverlerle buluşuyor.

DOĞAYLA TEKNOLOJİ ARASINDA BİR YAŞAM

Varol’un yaşam hikâyesi, teknoloji çağında bireyin doğaya dönüş arayışını ve dijital sistemlerle kurduğu ilişkiyi yeniden düşünmeye davet ediyor. Onun köydeki yaşamı, yalnızca bir geri çekilme değil; aynı zamanda üretim, sanat ve sorgulama üzerine kurulu yeni bir başlangıç olarak öne çıkıyor.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)