Bir odaya girince neden geldiğini unutmanın bir açıklaması var

Mutfaktan su almak için ayağa kalkıyorsun, başka bir odaya geçiyorsun ve birkaç saniye sonra neden geldiğini hatırlayamıyorsun. Telefonunu almak için yerinden kalkıyor, kapıdan geçer geçmez aklındaki düşünceyi kaybediyorsun. Üstelik birkaç saniye önce yapmak istediğin şey son derece net görünüyordu.

Birçok kişi bunu dalgınlık ya da unutkanlık olarak yorumluyor. Oysa araştırmalar, bazen sorunun hafızada değil, beynin ortam değişikliğini algılama biçiminde olabileceğini gösteriyor. 

KAPI EŞİĞİ ETKİSİ OLARAK ADLANDIRILIYOR

İlk bakışta önemsiz gibi görünen bu durum, aslında psikoloji ve bilişsel bilim alanında uzun yıllardır araştırılan bir konu. Bilim insanları, insanların bulundukları ortamları yalnızca fiziksel mekanlar olarak değil, zihinsel bağlamlar olarak da algıladığını belirtiyor.

Bir odadan diğerine geçmek ise beynin yeni bir bağlama geçtiği sinyalini almasına neden olabiliyor. Araştırmalara göre bu geçiş sırasında önceki ortamla ilişkili bazı bilgiler geri plana itilirken, yeni ortama ait bilgiler öne çıkabiliyor.

2011 yılında University of Notre Dame araştırmacıları tarafından yapılan bir çalışmada da benzer bir sonuç ortaya çıktı. Katılımcıların kapı eşiğinden geçtikten sonra belirli bilgileri hatırlamakta daha fazla zorlandığı gözlemlendi. Araştırmacılar, kapıların zihinde birer “olay sınırı” oluşturabileceğini ve bunun hatırlamayı etkileyebileceğini belirtti.

Bu durum yalnızca ev içinde yaşanmıyor. Bir çekmeceyi açınca ne aradığını unutmak, markette bir reyondan diğerine geçerken aklındaki ürünü hatırlayamamak ya da çalışma masasından kalktıktan sonra yapacağı işi kaybetmek de benzer mekanizmalarla açıklanabiliyor.

HER UNUTKANLIK AYNI NEDENDEN KAYNAKLANMIYOR

Uzmanlar bu durumun tek başına bir hafıza sorunu anlamına gelmediğini belirtiyor. Özellikle gün içinde çok sayıda işle uğraşan kişilerde dikkat odağının sık sık değişmesi, bu deneyimin daha sık yaşanmasına neden olabiliyor.

Bu yüzden mutfağa neden gittiğini unutmak, başka bir odaya geçince ne alacağını hatırlayamamak veya ayağa kalktıktan birkaç saniye sonra amacını kaybetmek her zaman unutkanlık göstergesi olarak değerlendirilmiyor.

Bazen beyin, yeni ortama uyum sağlamak için dikkatini farklı bir noktaya yönlendiriyor olabiliyor.

BEYNİMİZ GÜNLÜK HAYATI BÖLÜMLERE AYIRIYOR OLABİLİR

Araştırmacılara göre beyin günlük yaşamı kesintisiz bir akış olarak değil, birbirinden ayrılan küçük olaylar halinde kaydetme eğiliminde. Bir görevin tamamlanması, yeni bir işe başlanması ya da farklı bir ortama geçilmesi zihinsel olarak yeni bir bölümün başlangıcı gibi algılanabiliyor.

Bu nedenle bazen yalnızca kapıdan geçmek değil, bilgisayarda yeni bir sekme açmak, telefonda başka bir uygulamaya geçmek veya farklı bir işle ilgilenmeye başlamak da dikkatin yön değiştirmesine neden olabiliyor.

Uzmanlar, beynin bu sistemi kullanarak günlük yaşamı daha düzenli hale getirdiğini belirtiyor. Ancak bu süreçte, birkaç saniye önce akılda olan bazı bilgiler geçici olarak erişilmesi daha zor hale gelebiliyor.

BAZEN SORUN HAFIZA DEĞİL ORTAM DEĞİŞİKLİĞİ

Uzmanlara göre yapılacak işi zihinde netleştirmek, aynı anda çok fazla şey düşünmemek ve dikkat dağıtıcı unsurları azaltmak fayda sağlayabiliyor. Bazı kişiler ise bir odaya geçmeden önce yapacakları şeyi kendi kendilerine tekrar ettiklerinde bu durumu daha az yaşadıklarını belirtiyor.

Araştırmacılar, zaman zaman herkesin benzer deneyimler yaşayabileceğini vurguluyor. Çünkü bazen sorun hafızanın zayıflaması değil, beynin bilgileri bulunduğu ortama göre düzenleme biçimi olabiliyor.

Bu yüzden bir odaya girip neden geldiğini unuttuğunda, bunu hemen unutkanlığa yormamak gerekiyor. Bazen kaybolan şey hafıza değil, beynin eski odada bıraktığı bağlam olabiliyor.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi